ผีกระสือ หัวลอยไส้ห้อย ตำนานที่มา และ "พี่น้อง" กระสือทั่วอาเซียน

ผีกระสือคือผีไทยที่ใครเห็นภาพครั้งเดียวก็จำได้ หัวผู้หญิงลอยอยู่กลางอากาศ มีไส้และอวัยวะห้อยระย้าเรืองแสง ออกหากินตอนดึก และต้องกลับเข้าร่างให้ทันก่อนฟ้าสาง ตำนานนี้ไม่ได้มีแค่ในไทย แต่มี “พี่น้อง” อยู่แทบทุกประเทศในอาเซียน และวันนี้กระสือก็ไปไกลถึงเกมสยองขวัญระดับโลกแล้ว

กระสือในความเชื่อไทยดั้งเดิม

ตามความเชื่อไทย กระสือคือผีที่สิงอยู่ในร่างผู้หญิง ซึ่งในเรื่องเล่ามักเป็นหญิงสูงอายุ กลางวันดูเป็นคนธรรมดา พอกลางคืนส่วนหัวกับไส้จะลอยออกจากร่างไปหากินของสดคาวและของโสโครก ปล่อยร่างที่ไม่มีหัวไว้ในบ้าน

ความเชื่อที่เล่าต่อกันมามีหลายข้อ

• ดวงไฟที่ลอยไปมาตอนกลางคืนคือแสงของกระสือ ในเรื่องเล่าไทยมักเป็นสีเขียว
• ถ้าร่างถูกซ่อนหรือถูกทำลาย หัวกลับเข้าร่างไม่ได้ก่อนรุ่งเช้า กระสือจะตาย
• กระสือจะไม่ตายง่าย ๆ จนกว่าจะส่งต่อความเป็นกระสือให้ลูกหลานคนใดคนหนึ่ง บางเรื่องเล่าว่าติดผ่านน้ำลายหรืออาหาร
• ผ้าที่ตากทิ้งไว้แล้วมีคราบเลือด ชาวบ้านมักโทษว่ากระสือมาเช็ดปาก

หนามพุทรา ผู้หญิงหลังคลอด และกระหัง

หญิงที่เพิ่งคลอดลูกถูกมองว่าเสี่ยงที่สุด ชาวบ้านสมัยก่อนจึงเอากิ่งหนามพุทรามาวางไว้ใต้ถุนเรือน เพราะเชื่อว่ากระสือกลัวหนามเกี่ยวไส้ ในกัมพูชาก็มีความเชื่อคล้ายกัน ครอบครัวจะทำรั้วหนามรอบหญิงตั้งครรภ์และฝังรกให้ลึก

ส่วนผีผู้ชายที่มักถูกเล่าคู่กันคือ “กระหัง” ซึ่งว่ากันว่าใช้กระด้งเป็นปีกบินไปมา

ภาพหัวลอยไส้ห้อยมาจากไหน

นิยามดั้งเดิมที่พระยาอนุมานราชธนบันทึกไว้คือกระสือมีหัวกับไส้เรืองแสง ส่วนภาพหัวพร้อมอวัยวะห้อยครบชุดอย่างที่เราคุ้นตา ได้รับความนิยมจากใบปิดภาพยนตร์เรื่อง “กระสือสาว” ปี 2516 หลังจากนั้นกระสือก็กลายเป็นดาราประจำหนังผีไทย ตั้งแต่ “กระสือวาเลนไทน์” (2549) ไปจนถึง “แสงกระสือ” (2562) และภาคต่อในปี 2566

ส่วนเรื่องที่ว่ากระสือมาจากเจ้าหญิงเขมรที่ถูกสาป ฉบับนี้เป็นเรื่องที่หนังและละครยุคหลังแต่งเพิ่มขึ้นมา ไม่ใช่ตำนานดั้งเดิม

พี่น้องกระสือทั่วอาเซียน

ประเทศ	ชื่อ	จุดเด่น
กัมพูชา	เอิบ (Ahp)	กินเลือด เนื้อดิบ และรก กลัวกิ่งหนามและสุนัขเฝ้าบ้าน
ลาว	กะสือ	ใกล้เคียงกระสือไทยมาก
มาเลเซีย	เปอนังกาลัน	แสงสีเหลือง และถูกเล่าว่าดุร้ายกว่า
อินโดนีเซีย	เลยัก / กุยัง	ผูกกับเรื่องมนต์ดำ
ฟิลิปปินส์	มานานังกัล	ร่างท่อนบนแยกจากท่อนล่างแล้วบินได้
ญี่ปุ่น	นุเกะคุบิ	หัวหลุดลอยออกจากร่างตอนกลางคืน

ใครชอบผีผู้หญิงของมาเลเซียและอินโดนีเซีย อ่านต่อได้ที่ ปอนติอานัก กุนติลานัก ผีที่กลายเป็นชื่อเมือง

กระสือมีจริงไหม

คำอธิบายที่ได้ยินบ่อยคือแสงกระสือเป็นแก๊สมีเทนจากของเน่าที่ติดไฟเอง แต่ รศ.ดร.สิรินทรเทพ เต้าประยูร นักวิชาการด้านพลังงาน มองว่าเป็นไปได้ยาก เพราะแก๊สที่เกิดตามธรรมชาติมีปริมาณน้อยเกินไป และถ้าติดไฟจริงก็จะไหม้อยู่ใกล้พื้น ไม่ลอยไปมา

ข่าวพบกระสือในไทยยังโผล่มาเป็นระยะ ทั้งภาพถ่ายดวงไฟปริศนาและคลิปจากกล้องวงจรปิด แต่ยังไม่มีครั้งไหนที่ตรวจสอบได้ว่าเป็นอะไรที่เหนือธรรมชาติ หลายครั้งเป็นแสงไฟ โคมลอย หรือภาพตกแต่ง

จากใต้ถุนบ้านสู่เกมระดับโลก

ในปี 2025 กระสือกลายเป็นตัวละครผู้ล่าในเกม Dead by Daylight ภาค Sinister Grace ซึ่งกรมประชาสัมพันธ์ยกให้เป็นก้าวสำคัญของซอฟต์พาวเวอร์ไทย ผีที่เคยทำให้คนไทยไม่กล้าเดินผ่านใต้ถุนบ้านตอนดึก ตอนนี้กำลังไล่หลอกผู้เล่นทั่วโลก