เกาะตุ๊กตา (Isla de las Muñecas) เป็นเกาะเล็ก ๆ กลางคลองโซชิมิลโก ทางใต้ของเม็กซิโกซิตี้ ต้นไม้ รั้ว และกระท่อมบนเกาะมีตุ๊กตาเก่าแขวนอยู่เต็มไปหมด หลายตัวแขนขาด ตาหลุด ผมพันกัน ชายที่เคยอยู่บนเกาะเล่าว่าเขาแขวนตุ๊กตาเพื่อปลอบวิญญาณเด็กหญิงที่จมน้ำตายในคลองนี้ และวันนี้เกาะนี้กลายเป็นหนึ่งในสถานที่หลอนที่คนอยากไปมากที่สุดในเม็กซิโก
ชายผู้อยู่กับตุ๊กตา
เจ้าของเรื่องคือดอนฆูเลียน ซานตานา บาร์เรรา ชาวนาที่ไปใช้ชีวิตอยู่คนเดียวบนเกาะนี้ราวกลางศตวรรษที่ 20 เกาะของเขาคือ “ชินัมปา” แปลงเกษตรที่ชาวเม็กซิกันโบราณสร้างขึ้นกลางทะเลสาบ ซึ่งยังเหลืออยู่ในเขตโซชิมิลโก
ตามเรื่องที่เล่ากัน ดอนฆูเลียนพบศพเด็กหญิงลอยอยู่ในคลอง บางฉบับบอกว่าเขาช่วยเธอไม่ทัน วันต่อมาเขาเห็นตุ๊กตาตัวหนึ่งลอยมาตามน้ำ เชื่อว่าเป็นของเด็กคนนั้น จึงนำไปแขวนไว้บนต้นไม้เพื่อระลึกถึงเธอและเพื่อกันสิ่งไม่ดี
หลังจากนั้นเขาก็เก็บตุ๊กตามาแขวนเรื่อย ๆ ทั้งจากกองขยะและจากการเอาผักผลไม้ที่ปลูกไปแลก เพราะเชื่อว่าวิญญาณเด็กยังวนเวียนอยู่บนเกาะ
ตายที่จุดเดิม
ปี 2001 หลานชายมาช่วยลุงตกปลาที่คลอง ตอนนั้นดอนฆูเลียนอายุราว 80 ปี เขาร้องเพลงแล้วบอกว่ามีนางเงือกในน้ำกำลังเรียกเขา หลานชายเดินออกไปครู่หนึ่ง กลับมาก็พบลุงคว่ำหน้าเสียชีวิตอยู่ในคลอง เรื่องเล่าบอกว่าเป็นจุดเดียวกับที่เด็กหญิงจมน้ำ
รายละเอียดตอนนี้มาจากคำบอกเล่าของครอบครัวและไกด์ ไม่ใช่รายงานทางการ จึงควรอ่านแบบตำนานที่ถูกเล่าซ้ำมากกว่าข้อเท็จจริงที่ตรวจแล้ว
ตุ๊กตาที่ขยับได้?
หลังดอนฆูเลียนเสียชีวิต ครอบครัวเปิดเกาะให้คนเข้าชม มีกระท่อมสามหลังและพิพิธภัณฑ์เล็ก ๆ ที่เก็บข่าวเก่าเกี่ยวกับเกาะ ในกระท่อมที่เขาเคยนอนมีตุ๊กตาตัวแรกที่เขาเก็บมา และตุ๊กตาตัวโปรดชื่อ “อากุสตินา” ซึ่งคนมาเยือนชอบวางของขวัญหรือเงินไว้ให้
ผู้มาเยือนบางคนอ้างว่าเห็นตุ๊กตาหันหัว ขยับแขน ลืมตา หรือได้ยินเสียงกระซิบกัน คนเรือบางคนไม่ยอมพาคนไปที่เกาะเพราะถือ บางคนนำของมาถวายเพื่อขอโชคและเปลี่ยนชุดให้ตุ๊กตาเหมือนเป็นที่บูชา
ส่วนคำอธิบายที่ธรรมดากว่านั้นก็ตรงไปตรงมา ตุ๊กตาพลาสติกที่ตากแดดตากฝนหลายสิบปีจะซีด บิดเบี้ยว และแตก ลมที่พัดผ่านคลองทำให้ตุ๊กตาที่แขวนอยู่แกว่งและหมุนได้ สิ่งที่ยังไม่มีใครหาเจอเลยคือหลักฐานว่าเด็กหญิงในตำนานมีตัวตนจริง
ไปเที่ยวได้ไหม
ไปได้ แต่ต้องนั่งเรือเท่านั้น นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ขึ้นเรือ “ตราฆิเนรา” เรือไม้ทาสีสดของโซชิมิลโกจากท่าเรือนวยโบนาติบิตัส ทัวร์แบบเหมาลำสำหรับกลุ่มไม่เกิน 18 คนราคาประมาณ 2,000–3,000 เปโซ และบางทัวร์ไม่รวมค่าขึ้นเกาะ ซึ่งเก็บแยกอีกราว 60–80 เปโซ ควรถามให้ชัดก่อนลงเรือ
คำแนะนำที่คนท้องถิ่นย้ำคืออย่าแตะหรือย้ายตุ๊กตา เตรียมน้ำ ครีมกันแดด และยากันยุงไปด้วย ปัจจุบันมีเกาะที่ทำเลียนแบบเกิดขึ้นอีกหลายเกาะ ถ้าอยากไปเกาะต้นฉบับของดอนฆูเลียนควรบอกคนเรือให้ชัด
สำหรับคนไทย เรื่องเกาะตุ๊กตาคล้ายความเชื่อเรื่องตุ๊กตาที่ “มีของ” ในบ้านเรา แต่ต่างกันตรงที่ตุ๊กตาที่นี่ไม่ได้ถูกปลุกเสก มันถูกแขวนไว้ด้วยความกลัวและความเศร้าของชายคนหนึ่งที่อยู่คนเดียวบนเกาะมาหลายสิบปี