นักวิจัยให้คน 30 คนจ้องกระจกในห้องมืด 45 นาทีเพื่อ "เจอผีคนที่จากไป" 24 คนบอกว่ารู้สึกถึงใครบางคน

ถ้านั่งจ้องกระจกในห้องมืดสนิทนาน 45 นาที หลังจากนึกถึงคนที่รักซึ่งจากไปแล้ว คุณจะ “เจอผี” ไหม ทีมนักจิตวิทยาในสหรัฐฯ ลองทดลองเรื่องนี้จริงกับคน 30 คน ผลคือ 24 คนบอกว่ารู้สึกว่ามีใครบางคนอยู่ในห้องด้วย บางคนได้กลิ่น บางคนเห็นภาพใบหน้า และหญิงคนหนึ่งรู้สึกว่ามีมือมาลูบผม ซึ่งเธอเชื่อว่าเป็นคนในครอบครัวที่เสียชีวิตไปแล้ว

ห้องกระจกเรียกวิญญาณคืออะไร

psychomanteum เป็นชื่อสถานที่ในกรีกโบราณที่ผู้คนเดินทางไปเพื่อพูดคุยกับวิญญาณผู้ตาย ฉบับสมัยใหม่ถูกทำให้เป็นที่รู้จักโดยเรย์มอนด์ มูดี จิตแพทย์ชาวอเมริกัน คือห้องเล็ก ๆ บุผ้าสีดำ มีเก้าอี้หันเข้าหากระจกที่เอียงไว้ไม่ให้เห็นเงาตัวเอง และเปิดไฟสลัวมาก ๆ

คนไทยอาจนึกถึงความเชื่อเรื่องห้ามส่องกระจกตอนกลางคืน หรือเกมเรียกผีหน้ากระจกที่เล่ากันในหอพัก แต่ครั้งนี้เป็นการทดลองที่มีเครื่องวัดคอยจับทุกอย่าง

การทดลองทำอย่างไร

ทีมนำโดยคริสทีน ซิมมอนส์-มัวร์ จาก University of West Georgia ร่วมกับ Northwest Missouri State University คัดคน 30 คน ครึ่งหนึ่งมีภาวะซินเนสทีเซีย (เห็นสีเมื่อได้ยินเสียง หรือรับรู้ข้ามประสาทสัมผัส) อีกครึ่งเคยมีประสบการณ์ “เจอผี” มาก่อน

• นั่งนึกถึงคนที่รักซึ่งเสียชีวิตแล้ว 15 นาที จะเอารูปหรือของที่ระลึกมาด้วยก็ได้
• เข้าห้องกระจกมืด 45 นาที มีเสียงซ่าเบา ๆ กลบเสียงข้างนอก
• กดปุ่มทุกครั้งที่รู้สึกว่ามีใครอยู่ด้วย หรือเห็นภาพชัด แล้วให้คะแนนว่าสมจริงแค่ไหน
• ระหว่างนั้นทีมวัดสนามแม่เหล็กไฟฟ้า สนามแม่เหล็กโลก อุณหภูมิ จังหวะการเต้นของหัวใจ ถ่ายกระจกด้วยกล้องอินฟราเรด และเปิดเครื่องสุ่มตัวเลขทิ้งไว้

ผลที่ได้

24 จาก 30 คนรายงานว่ารู้สึกถึงการมีอยู่ของใครบางคน แต่กลุ่มที่มีซินเนสทีเซียกับกลุ่มที่ไม่มี ไม่ได้ต่างกันอย่างที่ทีมคาดไว้

สิ่งที่สัมพันธ์ชัดกว่าคือ “จินตนาการเชิงสร้างสรรค์” คนที่ได้คะแนนด้านนี้สูงมักเห็นภาพชัดและรู้สึกสมจริงกว่า ส่วนในกลุ่มซินเนสทีเซีย ความผันผวนของสนามแม่เหล็กดูเหมือนจะเกี่ยวกับความรู้สึกว่าสิ่งที่เจอ “กินพื้นที่” ในห้องมากน้อยแค่ไหน

ส่วนที่ชวนขนลุกคือกล้องอินฟราเรดจับจุดเล็ก ๆ บนกระจกได้ และช่วงที่มีจุดเหล่านี้ ผู้ร่วมทดลองมักรายงานประสบการณ์แปลก ๆ มากขึ้น แต่จุดเดียวกันก็เกิดขึ้นตอนไม่มีใครนั่งอยู่ในห้องด้วย ในจำนวนที่ไม่ต่างกัน และทีมลองขยับกระจกก็ได้จุดที่คล้ายกัน

ยังพิสูจน์ไม่ได้ว่าเจอผีจริง

ทีมวิจัยเตือนเองว่างานนี้มีข้อจำกัดมาก กลุ่มตัวอย่างเล็ก ไม่ได้ลงทะเบียนแผนวิจัยไว้ก่อน และเปรียบเทียบทางสถิติหลายรอบ ซึ่งเพิ่มโอกาสเจอผลบังเอิญ ความสัมพันธ์ระหว่างจุดในกล้องกับเครื่องสุ่มตัวเลขก็เป็นสิ่งที่พบหลังการทดลอง ต้องทำซ้ำก่อนจะสรุปอะไรได้

คำอธิบายที่ทีมเสนอคือ บุคลิก ความคาดหวัง ความผูกพันกับผู้ตาย และภาวะเคลิ้มเล็กน้อยจากการจ้องกระจกนาน ๆ ทำงานร่วมกันจนสร้างประสบการณ์ที่รู้สึกจริงมาก งานนี้จึงไม่ได้บอกว่าเราคุยกับคนตายได้ และไม่ใช่วิธีรักษาความเศร้าจากการสูญเสีย แต่ช่วยอธิบายว่าทำไมคนจำนวนมากถึงมั่นใจว่าเคยเจอคนที่จากไปกลับมาหา